شرایط نگهداری کاج مطبق (آروکاریا) Araucaria excelsa

ارسال شده در: آموزش | 0

این گیاه سوزنی برگ با شاخه های مطبق از تیره آروکاریاسه، بومی جنگلهای استرالیا می باشد و در آن مناطق، ارتفاع آن به ۶ متر هم میرسد، ولی در شرایط داخل آپارتمان، رشد کندی دارد و هر سال حداکثر دو طبقه به طبقات آن اضافه می شود. زیبایی این گیاه در داشتن برگهای سوزنی شفاف در طبقات و محیط جانبی تنه اصلی است.

نور: این گیاه برای بهترین رشد خود به مکانی پرنور و روشن نیاز دارد. تابش نور مستقیم را تا حدودی دوست دارد، اما باید به نکاتی در این رابطه توجه کرد.
مثلا تابش چند ساعت نور مستقیم در طی فصول کم نور سال، همانند پاییز و زمستان می تواند به رشد بهتر این گیاه کمک کند. در فصول گرم نیز تابش نور مستقیم بهتر است در طی ساعات صبحگاه و زمانی باشد که دمای هوا هنوز افزایش نیافته است. نور شدید و مستقیم آفتاب در ساعات گرم روز در طی تابستان بخصوص اگر از پشت شیشه بتابد، این گیاه را آزار می‌دهد و می‌تواند منجر به رنگ پریدگی، سوختگی و خشکیدگی برگهای آن شود. نور کافی موجب متراکم شدن گیاه و کاهش فاصله طبقات آن میشود، در حالیکه نور کم می تواند منجر به افزایش فاصله طبقات این گیاه و رنگ پریدگی، کندی رشد و ریزش برگها، بخصوص برگهای پایینی گیاه شود. کاج مطبق اگرچه سایه را تحمل میکند، ولی بهتر است نزدیک به پنجره شمالی با نور ملایم نگهداری شود.

هر مقدار که نور محیط کمتر باشد، ریزش برگها سرعت خواهد یافت. همچنین گیاهانی که در نور کم پرورش می یابند، به طور کل برگهایی تیره تر و ساقه اصلی ضعیفتری دارند. نور کم همچنین موجب افتادن و خمیده شدن شاخه به سمت پایین نیز می‌شود(Branch droop) که راه حل آن انتقال گیاه به مکانی پرنورتر است. ساقه اصلی کاج مطبق به تدریج به سمت نور خم میشود.

بنابراین و بخصوص در فصلهایی که نور زیاد است (همانند بهار و تابستان)، هفته‌ای یک مرتبه و هر مرتبه ۱۸۰ درجه گلدان را بچرخانید تا تمامی قسمتهای گیاه از نور یکسانی برخوردار شوند و گیاه شکل طبیعی خود را از دست ندهد.

آبیاری: نیاز آبی این گیاه تقریباً بالا است و لذا در حد فاصل دو آبیاری، خاک باید مرطوب باشد. به منظور ریشه دوانی مناسب در بستر کاشت باید آب کافی به گیاه برسد، اما این به معنی خیس و غرقاب بودن خاک نیست و چنین شرایطی موجب ریزش برگهای سبز گیاه خواهد شد.
سطح بستر خاک را بررسی کنید و در صورتی که رطوبت خود را تا حدودی از دست داده بود، گیاه را آبیاری کنید. معمولاً در تابستان هفته‌ای دوبار و در زمستان هر ۱۰-۷ روز یک بار، نیاز به آبیاری این گیاه است. اگر امکان استفاده از آب بدون املاح و گچ وجود داشته باشد، نتایج بهتری بدست خواهد آمد. غبارپاشی در روزهای گرم موجب حفظ طراوت این گیاه خواهد شد.

دما: گرما را البته به شرط آبیاری مناسب و رطوبت مناسب هوا تا ۴۰ درجه سانتیگراد و سرما را تا ۵ درجه سانتیگراد تحمل میکند.
اما طیف دمایی قابل تحمل برای این گیاه از ۱۵٫۵ درجه الی ۳۲ درجه برای گیاهان جوان و ۷ درجه الی ۳۲ درجه برای گیاهان بالغ است و به طور کلی بهتر است که دمای هوا بخصوص در طی زمستان به زیر ۱۳-۱۲ درجه سانتیگراد نزول نکند تا در رشد گیاه وقفه ای حاصل نشود. هوای گرم و خشک باعث زرد و قهوه‌ای شدن برگهای سوزنی شکل بخصوص در قسمت پایین شاخه‌ها (ناحیه اتصال به شاخه اصلی) می‌شود.
هوای سرد نیز موجب خمیدگی سر شاخه‌ها به سمت پایین و کم رنگ شدن برگها می‌شود.هوای سرد در حد صفر درجه، موجب از بین رفتن نوک انتهایی گیاه و عدم رشد آن در آینده خواهد شد.

اگر انتهای ساقه‌‌های این گیاه آسیب بیند یا قطع شود، به جای یک ساقه، چندین ساقه از آن نقطه شروع به رشد می‌کنند و ظاهر گیاه آسیب خواهد دید.

بنابراین مراقب ساقه‌ها بخصوص ساقه اصلی این گیاه باشید. همچنین لمس کردن بیش از اندازه شاخه‌های فرعی می‌تواند موجب تحریک رویش شاخه‌های جدید شود و ظاهر متقارن و زیبای گیاه را از بین ببرد.

به طور کلی، کاج مطبق به هوای خنک و تهویه مناسب نیاز دارد. در هوای خیلی سرد، شاخه ها به طرف پائین خم میشوند، گرمی هوا، کمبود رطوبت و تهویه ناکافی نیز باعث شل شدن و افتادگی برگها میشود. هوای مرطوب نیز از عوامل موثر بر شادابی گیاه است و لذا بهتر است در تابستان، برگها هر روز با آب اسپری شوند، زیرا همانگونه که ذکر شد، هوای گرم و خشک سبب قهوه ای شدن نوک برگها، زردی و ریزش آنها میگردد، ولی با قهوه ای یا سیاه شدن برگها، اسپری برگی را متوقف کنید. جهت تمیز نمودن برگها نیز غبارپاشی با آبفشان کافی است و نباید از براق کننده های شیمیایی استفاده کرد.

تغذیه: با شروع فصل رشد در بهار و تابستان جهت تغذیه مصنوعی از کود محلول در آب استفاده کنید و دو هفته یکبار با کودهای سه ۲۰ تغذیه کنید، در غیر اینصورت شاخه ها باریک و علفی می شوند.

تعویض گلدان: هروقت ریشه های گلدان از زیر آن بیرون زده، باید گلدان را تعویض کرد، رشد گیاه متوقف شده است. ریشه ها را بازدید کنید، اگر ریشه ها متراکم شده اند، زمان تعویض گلدان فرا رسیده است

آفات و بیماریها: حشرات تریپس، شپشک های گیاهی و شپشک آردآلود به این گیاه حمله می‌کنند.
در اثر تولید عسلک از این حشرات، سطح برگها و مابین برگهای سوزنی این گیاه چسبناک می‌شود. برگها زرد و در نهایت گیاه ضعیف خواهد شد. از بیماریهای معمول و شایع این گیاه می‌توان به بیماری آنتراگنوز اشاره کرد که موجب می شود بر روی برگهای سوزنی، نواحی نکروزه و مرده کوچک تشکیل شود و به تدریج قسمتهای بیشتری از شاخه ها قهوه ای شوند و برگهای سوزنی بریزند.

اگر از نزدیک نواحی تغییر رنگ داده را مشاهده کنید، ذرات سیاه رنگی می بینید که محل تکثیر این قارچ است. برای جلوگیری از این آفت باید مانع از خیس شدن و مرطوب شدن برگها در طی آبیاری شد و مکانی با تهویه مناسب در نظر گرفت. بیماری دیگر این گیاه، پوسیدگی ریشه است. که در اثر آن، گیاه بسیار کم رشد می شود یا اصلا رشد نمی کند.

ریشه این گیاهان سیاه و یا قهوه ای رنگ شده (ریشه های سالم سفید رنگ هستند) و به راحتی از گیاه جدا می شوند. رطوبت بستر خاک از جمله عوامل اصلی ایجاد این مشکل است. آبیاری بیش از اندازه گیاه، درنهایت موجب از پوسیدگی ریشه این گیاه می‌شود. اگر گیاه دچار این مشکل شد، گلدان را عوض کنید و در ضمن تعویض، تا جایی که امکان دارد خاکهای قبل را نیز با خاک تازه و ضدعفونی شده جایگزین کنید. در حین تعویض گلدان، ریشه‌های آسیب دیده گیاه را نیز جدا کرده و قبل از کشت در گلدان جدید، ریشه‌ها را با قارچکش ضدعفونی کنید.

اگر زخمهای سفید پنبه ای شکل و سفید رنگ در قاعده برگها تشکیل شده اند، حشره آفت عامل این نارسایی است، لذا هر ۱۴ روز یکبار با سم حشره کش طبق دستور سمپاشی کنید و یا با پنبه آغشته به محلول سم روی شاخه ها را تمیز کنید.
چنانچه حشرات سبز رنگ روی برگهای سوزنی ظاهر و برگها چسبناک شده اند، هر دو هفته یکبار با سم حشره کش نفوذی طبق دستور سمپاشی کنید تا علائم از بین بروند.

دلیل ریزش برگهای کاج مطبق: گاهی برگهای سوزنی شکل موجود بر روی شاخه‌های پایینی گیاه قهوه‌ای شده و می‌ریزند.
اگر این مسئله به کندی صورت می‌گیرد، نشانه بزرگ شدن و رشد طبیعی گیاه و پیری، و یا نور اندک محیط است، لذا گیاه را به محل روشن تری انتقال داده و شاخه های خشک را با چاقو یا قیچی تیز حذف کنید.

اما اگر سرعت قهوه‌ای شدن برگهای سوزنی زیاد است و علاوه بر قسمتهای پایین گیاه مابقی قسمتهای گیاه نیز درگیر شده‌اند، این نشانه کمبود و یا بیش‌بود آب است. همچنین نوعی بیماری قارچی نیز این مسئله را ایجاد می‌کند. گاهی هم وقتی که هوا گرم و خشک است، برگهای سوزنی زرد و قهوه ای شده و میریزند.

دراین صورت گلدان را به محل خنک تر با اکسیژن فراوان منتقل نموده و آبیاری واسپری آب را فراموش نکنید. پس اغلب در منازل، علت ریزش برگهای سبز و جوان، آبیاری زیاده از حد است که با کاهش میزان آبیاری، این عارضه درمان خواهد شد. در ضمن، تابش یک سوی نور، کمبود مواد غذایی و عدم استحکام کافی در بافت خاک گلدان از جمله دلایل کج شدن ساقه اصلی گیاه هستند، اما گیاهانی نیز هستند که هیچ یک از مشکلات ذکر شده را ندارند اما به دلیل سنگین شدن طبقات برگها ساقه اصلی آنها خم می شود که برای چنین درختانی باید از قیم مناسب استفاده کرد.

تکثیر: یکی از راههای تکثیر این گیاه استفاده از قلمه آن است . قلمه‌ها از انتهای ساقه های جوان (ساقه هایی حداکثر با یک سال سن) در طی فصل تابستان و به طول ۲۰-۱۵ سانتیمتر تهیه می‌شوند تا گیاهی با تنه صاف و مستقیم بدست آید.
البته توجه داشته باشید که تهیه قلمه از ساقه های جانبی، گیاهی با طبقات برگی مرتب و منظمی تولید نمیکند و بهتر است که از ساقه های انتهایی گیاه قلمه تهیه شود. ریشه دار کردن قلمه های این گیاه مشکل است.

برای بستر کاشت از موادی همانند ماسه یا مخلوط پرلایت و خاکبرگ استفاده می شود تا علاوه بر نگهداری رطوبت، زهکش خوبی نیز داشته باشد.
بهتر است برگهای سوزنی موجود در انتهای قلمه (قسمتی که در بستر قرار می‌گیرد) حذف شوند.
این عمل علاوه بر اینکه کمک میکند تا قلمه ها را راحت تر در بستر مستقر کرد، به دلیل ایجاد زخمی کوچک بر روی پوسته قلمه، به ریشه زایی آن نیز میتواند کمک کند. توضیح اینکه در برخی از گیاهان، خراشیدن سطحی انتهای قلمه موجب تحریک رشد ریشه های جدید از قسمتهای خراش خورده میشود.

اما این زخمها باید سطحی باشند و به عمق چوب نباید برسند وگرنه اثر عکس خواهند داشت و ممکن است موجب از بین رفتن قلمه به دلیل پوسیدگی شوند. رطوبت هوا در طی ریشه دار شدن قلمه ها باید بالا باشد.
به همین دلیل کشیدن پلاستیک شفاف روی قلمه ها توصیه میشود که البته برای انجام تهویه که برای جلوگیری از شیوع بیماریهای قارچی نیز مهم است، میتوان بر روی پلاستیک چند عدد سوراخ کوچک ایجاد کرد. همچنین کاربرد پاگرما در بستر کاشت با دمای ۲۵ درجه سانتیگراد نیز شانس تولید ریشه قلمه های کاج مطبق را افزایش میدهد.

تولید پاگرما در گلخانه های تجاری با کمک لوله های آب گرم یا کابلهای حرارتی که از زیر بستر کاشت قلمه ها عبور میکنند، تامین میشود. اگر تمامی شرایط محیطی مناسب باشد، قلمه ها ظرف مدت ۶-۴ هفته ریشه خواهند داد.
از بذر این گیاه نیز میتوان برای تکثیر آن استفاده کرد. بذرها بر روی بستر کاشت سبک (همانند مخلوط پرلایت و خاک برگ یا مواد مشابه که سبک باشد و رطوبت را نیز به خوبی حفظ کند) گذاشته میشوند و روی بذرها نیز پوشانده نمیشود.

گلدان حاوی بذر در مکانی گرم و به دور از نور مستقیم آفتاب گذاشته میشوند و نباید اجازه داد تا بذرها و بستر کاشت خشک شوند و برای جلوگیری از جابجایی بذرها نیز میتوان به جای آبیاری از غبارپاشی آب استفاده کرد و به منظور حفظ رطوبت پلاستیک شفافی که برای انجام تهویه دارای چند سوراخ ریز بر روی سطح است، را روی بستر کاشت بذرها قرار داد. در صورت مساعد بودن شرایط محیطی، جوانه زنی بذرها ۱۵-۱۰ روز طول میکشد. با کاشت بذر نیز، گیاه حاصل دارای طبقات نامنظم می شود و لذا این روش توصیه نمی شود.

خاک: ترکیب خاکی سبک مورد نیاز کاج مطبق نیز معمولا ترکیبی از خاکبرگ و پیت ماس میباشد.

قسمت گفتگوها بسته شد.